Zamenik zaštitnika građana Miloš Janković sa saradnicima obavio je 10. i 11. maja 2012. godine studijsku posetu španskom Ombudsmanu koji od 2009. godine obavlja poslove Nacionalnog mehanizma za prevenciju torture u toj zemlji.

Delegaciju je primila Ombudsman Španije María Luisa Cava de Llano y Carrió, a predstavnici NPM Španije su predstavili svoj tim koji čine četvoro zaposlenih, čiji je glavni koordinator šefica kabineta španskog Ombudsmana,Carmen Comas Mata Mira. Za razliku od NPM Republike Srbije, španski Ombudsman samostalno obavlja poslove nacionalnog mehanizma za prevenciju torture, a po potrebi se za posete angažuju eksperti i to uglavnom lekari.

Nakon što su predstavili NPM Španije  i njegov tima, domaćini su govorili o vrstama ustanova koje posećuju, učestalosti poseta, sastavu timova za posete, metodologiji poseta i izveštajima koje sačinjavaju nakon svake posete.

U okviru studijske posete zajedno sa članovima španskog NPM obavljena je poseta policijskoj stanici u Madridu, prilikom koje je obavljen razgovor sa svim zatečenim zadržanim licima, uvid u prostorije u kojima su zadržani, razgovor sa službenim licima i detaljan uvid u dokumentaciju koja se odnosi na procedure policijskog zadržavanja.

Poseta španskom Ombudsmanu i njihovom NPM je poslužila za upoznavanje sa načinom rada  dobro organizovanog tima, pogotovo kada se ima u vidu  veličina teritorija i broj stanovništva Španije, kao i veliki broj ustanova za smeštaj lica lišenih slobode.

Tamara Lukšić – Orlandić, zamenica zaštitnika građana, razgovarala  sa studentkinjama i studentima IV godine sociologije, Filozofskog fakulteta u Beogradu, koji pohađaju kurs Sociologija detinjstva. Povod za razgovor bila su pojedina rešenja u Prednacrtu zakona o pravima deteta, koji je sačinila ekspertska grupa Zaštitnika građana.

Zamenica zaštitnika građana je objasnila zašto je potreban poseban, sveobuhvatni zakon o pravima deteta, napomenuvši da Komitet za prava deteta, kao nadzorno telo nad sprovođenjem Konvencije o pravima deteta, svim državama sugeriše da donesu jedan sveobuhvatan zakon u koji bi se pretočili principi i prava garantovani Konvencijom. To je bio i slučaj sa Srbijom, a mnoge zemlje su već donele slične zakone.

Posebna pažnja bila je posvećena dosadašnjim aktivnostima Zaštitnika građana u vezi sa pitanjem zabrane telesnog kažnjavanja dece, koje je izazvalo najveću pažnju medija i otpor među pojedinim roditeljima, pa i retkim stručnjacima.

Među studentima i studentkinjama sociologije detinjstva, nije bilo zagovornika ovakvog načina disciplinovanja dece. Bilo je čak mišljenja da mediji u velikoj meri, svojim načinom predstavljanja tema, a pre svega, teme vršnjačkog nasilja, daju svojevrsni legitimitet da prema deci koja čine nasilje treba primenjivati slične mere u cilju disciplinovanja.

Zamenica zaštitnika građana je istakla da, pored potrebe uređivanja ovog pitanja, kako bi se poslala poruka da je kažnjavati decu primenom fizičke sile, zabranjeno, potrebno voditi i proaktivnu kampanju promocije pozitivnih roditeljskih ponašanja u vaspitavanju dece, te da Zaštitnik građana upravo to i čini, kroz niz aktivnosti koje je započeo u saradnji sa Unicefom.  Ključni akter u tom procesu su članovi Panela mladih savetnika Zaštitnika građana, koji su upravo započeli istraživanje u školama širom Srbije, anketiranjem svojih vršnjaka.

Centar za unapređenje pravnih studija nastavlja sa dobrom praksom analiziranja našeg pravnog okvira, iznalaženja slabih tačaka, odnosno, oblasti života koje nisu pravno uređenje, a život nameće postojanje i pridržavanje određenih procedura, istakla je Tamara Lukšić – Orlandić, zamenica zaštitnika građana, na okruglom stolu, koji je 4. maja 2012. godine održan u Medija centru. To se, pre svega, odnosi na model zakona o priznavanju pravnih posledica promene pola i utvrđivanja transeksualizma, imajući u vidu da se u Srbiji takve osobe suočavaju sa problemima u regulisanju statusa po promeni pola, da najčešće zavise od dobre volje nekog službenika, te da je neophodno utvrđivanje procedure kojoj bi se utvrdilo postupanje organa u takvim slučajevima. Poznato je da u Srbiji postoji iskusan tim lekara koji obavlja operacije promene pola, rekla je Lukšić – Orlandić i dodala da mnogi stranci koriste njihove usluge, jer su cene niže od onih u razvijenim zemljama, ali da ne postoji precizno određenje u domenu kojih lekarskih specijalnosti bi ove intervencije bile.

Zamenica zaštitnika građana je naglasila da je potrebno otvoriti dijalog o ovim modelima zakona jer se njima ide ka boljem uređivanju ljudskih prava pojedinih, vulnerabilnih, manjinskih kategorija građana.

Organizacije članice Koalicije protiv diskriminacije, uz konsultantsku pomoć pravnih stručnjaka „AIRE“ centra iz Londona, predstavile su tri modela zakona u oblasti borbe protiv diskriminacije (model zakona o registrovanim istopolnim zajednicama, priznavanju pravnih posledica promene pola i utvrđivanja transeksualizma) na okruglom stolu na kome su učestvovali Saša Gajin, predstavnik Koalicije protiv diskriminacije i Centra za unapređenje pravnih studija, Jovanka Todorović – Savović iz NVO „Labris“, Milan Đurića, predstavnik NVO „Gayten LGBT“, LJupka Mihajlovski, predstavnici Udruženja studenata sa hendikepom, kao i Adam Vajs, Luk Klements i Biljana Brajtvajt, predstavnici „AIRE“ centra iz Londona.

Tamara Lukšić - Orlandić, zamenica zaštitnika građana, učestvovala je kao ekspert Saveta Evrope na trodnevnom seminaru u Istanbulu (od 25. do 27. april 2012. godine) na kome se razgovaralo o ulozi institucija ombudsmana u praćenju postupaka usvojenja dece i o inkluzivnom obrazovanju dece sa smetnjama u razvoju, invaliditetom, uključujući i decu iz tzv. nestimulativnih sredina (siromašna deca, deca iz udaljenih seoskih područja, Romi i sl.). Ovo je drugi u nizu seminara koji je Savet Evrope organizovao u okviru Programa o merama izgradnje poverenja sa obe starne reke Nistru/Dnjepar, za predstavnike institucija ombudsmana i nevladinih organizacija iz Moldavije i Transnistrije.

Posebno interesovanje na seminaru izazvalo je izlaganje zamenice zaštitnika građana o iskustvima Srbije u sprovođenju zakonske obaveze o inkluzivnom obrazovanju i ulozi Zaštitnika građana, kao nezavisne institucije u praćenju ovog procesa, s obzirom na to da u Moldaviji i Transnistriji nemaju iskustva sa ovom vrstom obrazovanja za decu sa smetnjama, osim specijalnih škola i specijalnih odeljenja.

Zamenica zaštitnika građana izlagala je i o iskustvima Zaštitnika građana u praćenju postupka usvojenja dece i potrebi uvažavanja i davanja prioriteta principu najboljih interesa deteta u svakom pojedinačnom slučaju zasnivanja usvojenja deteta, kao najpotpunijeg i najefikasnijeg oblika zaštite deteta bez roditeljskog staranja.

Članovi Panela su najavili projekat koji ove godine realizuje Zaštitnik građana u partnerstvu sa UNICEF-om, a koji je usmeren na potrebu zakonske zabrane telesnog kažnjavanja deteta u svim sredinama, promovisanje alternativnih vaspitnih sredstava u disciplinovanju dece i na senzibilisanje javnosti o vrednostima pozitivnog roditeljstva i usvajanje pozitivnih roditeljskih veština.

U drugom delu radnog sastanka, članovi Panela su prošli radioničarsku pripremnu obuku za sprovođenje istraživanja o stavovima mladih o telesnom kažnjavanju dece, kao i za vršnjačku razmenu informacija o ovakvom načinu vaspitavanja dece.